Jak nauczyć uczniów oceniać ryzyko? Można rozpocząć od definicji, zapisać kilka zasad w zeszycie i sprawdzić wiedzę na kartkówce. Można też stworzyć sytuacje, w których uczniowie sami muszą rozpoznać zagrożenie, ocenić dostępne informacje, podjąć decyzję i zmierzyć się z jej konsekwencjami.
Podczas 90-minutowych zajęć 60 uczniów pracowało w ośmiu zespołach, przechodząc przez osiem stacji badawczych. Każda z nich przedstawiała inny problem związany z ryzykiem, a jednocześnie wykorzystywała perspektywę innego obszaru wiedzy. Uczniowie analizowali między innymi zagrożenia związane z prądem i substancjami chemicznymi, rozpoznawali ryzyko związane z roślinami i zwierzętami, podejmowali decyzje dotyczące sytuacji kryzysowej w mieście, a także wcielali się w doradców historycznego władcy stojącego przed strategicznym wyborem.
Edukacja w praktyce
Najważniejszym elementem RISK LAB nie była sama wiedza o zagrożeniach. Każda stacja została zaprojektowana tak, aby uczniowie musieli myśleć, argumentować i współpracować.
Uczniowie Spark Academy działali według schematu:
ROZPOZNAJ → OCEŃ → ZDECYDUJ → DZIAŁAJ
Uczniowie nie zawsze otrzymywali wszystkie informacje potrzebne do podjęcia decyzji. Musieli zastanowić się, czego jeszcze potrzebują, ocenić prawdopodobieństwo i konsekwencje różnych scenariuszy. Następnie wspólnie wybierali najlepsze rozwiązanie. Co ważne, w wielu zadaniach nie chodziło o odtworzenie jednej zapamiętanej odpowiedzi. Liczyło się przede wszystkim to, czy grupa potrafiła uzasadnić swoją decyzję.
To w takich sytuacjach wiedza przedmiotowa zaczyna przeradzać się w realne kompetencje, które uczniowie będą wykorzystywać również poza szkołą: komunikacja, współpraca, krytyczne myślenie, analizę informacji, ocenę konsekwencji i podejmowanie decyzji w niepewności i pod presją czasu.
Nie tylko jeden szkolny przedmiot
RISK LAB to nauka interdyscyplinarna krok po kroku. Problem ryzyka nie należy przecież do jednego przedmiotu. Inaczej wygląda w laboratorium, inaczej w przyrodzie, podczas klęski żywiołowej czy w sytuacji historycznej.
Dlatego stacje zostały przygotowane przez nauczycieli z wykorzystaniem różnych obszarów wiedzy — między innymi nauk przyrodniczych, biologii, geografii i historii. Dzięki temu uczniowie mogli zobaczyć, że te same umiejętności myślenia można wykorzystywać w zupełnie różnych sytuacjach. Przede wszystkim, że wiedza zdobywana w szkole Spark ma zastosowanie także poza jej murami.
Dla nauczycieli było to również coś więcej niż przygotowanie kolejnych zajęć. Ciekawym wyzwaniem było zaprojektowanie przestrzeni, zadań, materiałów, czasu pracy i sposobu współpracy kilkudziesięciu uczniów tak, aby w ciągu zaledwie 90 minut każdy zespół mógł samodzielnie przejść przez osiem różnych doświadczeń.
Szkoła jako miejsce projektowania doświadczeń
Takie zajęcia dobrze pokazują sposób, w jaki chcemy myśleć o edukacji. Wiedza jest ważna, ale równie ważne jest stworzenie uczniom warunków, w których mogą tę wiedzę wykorzystać — sprawdzić hipotezę, popełnić błąd, zmienić zdanie, przekonać innych do swojego rozwiązania albo odkryć, że nie ma jednej oczywistej odpowiedzi.
To było pierwsze doświadczenie uczniów z działem RISK. Jak sami wspominali, to było wartościowe doświadczenie – ale nie było to pierwsze takie w Spark., Uczniowie już wiedzą, że edukacja w tej szkole na co dzień wygląda inaczej i opiera się o: projektowanie nauki wokół realnych problemów, łączenie różnych dziedzin i tworzenia sytuacji, w których uczniowie nie są tylko odbiorcami wiedzy, ale jej aktywnymi użytkownikami.
Bo czasem najlepszą lekcją nie jest ta, na której uczniowie poznają właściwą odpowiedź. Jest nią ta, po której potrafią powiedzieć: „To była nasza decyzja. I wiemy, dlaczego ją podjęliśmy.” W Spark wierzymy, że właśnie w takiej przestrzeni uczniowie rozwijają się najlepiej.